Specjalizacja dokumentalistyczno-bibliotekarska

 

Program specjalizacji dokumentalistyczno- bibliotekarskiej na stacjonarnych studiach pierwszego stopnia  filologii polskiej w IFP UAM

 

Specjalizacja trwa cztery semestry i obejmuje 330 godzin zajęć oraz dwie czterotygodniowe praktyki. Zajęcia są prowadzone w trybie wykładowym i konwersatoryjnym. Zajęcia prowadzą literaturoznawcy z Instytutu Filologii Polskiej oraz specjaliści w dziedzinie bibliotekoznawstwa i pracownicy Biblioteki Uniwersyteckiej i Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Celem specjalizacji jest poszerzenie wiedzy i umiejętności studenta polonistyki I stopnia (licencjatu) o zagadnienia teoretyczne i praktyczne pracy bibliotekarskiej, archiwalnej, dokumentalistycznej i muzealniczej.

 

I. Kwalifikacje absolwenta

Studia licencjackie na kierunku filologii polskiej (pierwszego stopnia) ze specjalnością dokumentalistyczno-bibliotekarską poszerzają umiejętności zawodowe polonisty w zakresie tradycyjnego i nowoczesnego (zinformatyzowanego) przechowywania, porządkowania, opracowywania i udostępniania wszelkich materiałów dokumentujących twórczość pisarzy polskich, życie literackie, dziedzictwo kulturowe regionu wielkopolskiego. Absolwent posiada podstawową wiedzę o historii bibliotek i związanego z nią bibliotekarstwa tradycyjnego, a także umiejętności związane z organizacją i obsługą tradycyjnych i nowoczesnych zasobów bibliotecznych. Umie posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu dokumentalistyki literackiej (literaturoznawstwo) i bibliotekoznawstwa. Buduje warsztat badawczy i zawodowy umożliwiający realizację prac bibliograficznych, dokumentacyjnych, biograficznych, a także prac bibliotekarskich. Zna podstawy archiwistyki i informatycznych baz danych. Jest przygotowany do badania i opisywania geografii kulturalno-literackiej Wielkopolski (np. Szlak Mickiewiczowski) i zabytków kultury. Potrafi samodzielnie gromadzić i przetwarzać informacje, poszerzać swoją wiedzę oraz rozwiązywać problemy zawodowe.

Absolwent jest przygotowany do pracy w instytucjach państwowych i samorządowych, ogólnokrajowych i lokalnych – w placówkach oświatowych, kulturalnych,  ośrodkach informacji i dokumentacji. W szczególności posiada kompetencje bibliotekarskie i umiejętności pracy w nowoczesnej bibliotece. Absolwent polonistyki ze specjalnością dokumentalistyczno-bibliotekarską jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia – zwłaszcza na specjalności edytorskiej (edytorstwo naukowe).

 

 

II. Szczegółowy program specjalizacji

 

      I  rok      2 semestr

Lp.

Przedmioty

godz.

ECTS

wyk.

ćw.

zal.

egz.

1.

Elementy dokumentalistyki literackiej i teatralnej

30

 

 

x

x

 

2.

Historia bibliotek i księgozbiorów

30

 

x

 

x

 

                                                                               60 godzin                                                

 

 

      II rok     1 semestr

Lp.

Przedmioty

godz.

ECTS

wyk.

ćw.

zal.

egz.

1.

Literatura i historia

30

 

 

x

x

 

2.

Podstawy archiwistyki

30

 

x

 

 

x

3.

Bibliotekarstwo praktyczne I (gromadzenie, opracowanie, przechowywanie i udostępnianie)

30

 

 

x

x

 

                                                                               90 godzin                                                1

 

    II rok   2semestr

Lp.

Przedmioty

godz.

ECTS

wyk.

ćw.

zal.

egz.

1.

Biografistyka literacka

30

 

 

x

x

 

2.

Regionalistyka literacka

30

 

 

x

x

 

3.

Bibliotekarstwo praktyczne II (nowoczesne źródła informacji)*

30

 

 

x

 

x

                                                                               90 godzin                                                1

* Egzamin obejmuje I i II część Bibliotekarstwa praktycznego – 60 godz. (30 + 30)

 

    III rok   1semestr

Lp.

Przedmioty

godz.

ECTS

wyk.

ćw.

zal.

egz.

1.

Regionalistyka literacka i historyczna

30

 

 

x

 

x

2.

Warsztaty terenowe

15

 

 

x

x

 

3.

Czytelnictwo i animacja kultury

30

 

 

x

x

 

4.

Organizacja i zarządzanie biblioteką

15

 

x

 

 

 

                                                                               90 godzin                                                1

 

III. Opis przedmiotów

 

1.  Elementy dokumentalistyki literackiej i teatralnej (30 w., sem.2, zal.);        

Dokumenty życia kulturalnego i literackiego

Biografia i biografistyka.

Dokumentacja teatralna.

Muzea i elementy muzeologii.

 

2.  Historia bibliotek i księgozbiorów (30 w., sem. 2, zal.)

Dzieje bibliotek z elementami historii kultury.

Historia książki; kształtowanie się nauki o książce

Zbiory specjalne oraz narodowy zasób biblioteczny

Najważniejsze współczesne książnice w Polsce.

 

3. Literatura i historia (30 k., sem. 3, zal.)                                                                 

Dzieło literackie jako źródło historyczne.

Konteksty historyczne w badaniach literackich.

Lektura historyczna dzieła literackiego.

Współczesne teorie historiografii.

 

4. Podstawy archiwistyki (30 w., sem. 3, egz., zal.)                                                                 

Podstawowe pojęcia pracy archiwalnej.

Sieć archiwów w Polsce.

Standardy archiwistyki współczesnej.

Znajomość podstawowych standardów i metod pracy archiwisty.

 

5. Bibliotekarstwo praktyczne I i II (60 k., sem. 3 i 4, egz. po sem. 4)

Część I (sem. 3, 30 godz., zal. ): Gromadzenie, opracowanie, udostępnianie z elementami przechowywania i ochrony zbiorów; trzy moduły po 10 godzin:

Klasyfikacja dokumentów bibliotecznych.

Warsztat pracownika oddziału/ zespołu gromadzenia zbiorów, podstawowe elementy techniki pracy.

Opracowanie zbiorów; zasady opracowania formalnego i klasyfikacji piśmiennictwa.

Udostępnianie: zasady organizacji zasobów i korzystania z nich.

Część II (sem. 4, 30 godz., egz.): Nowoczesne źródła  informacji:

Komputeryzacja procesów bibliotecznych.

Internet w procesie automatyzacji i komputeryzacji biblioteki; E-źródła.

Marketing usług elektronicznych.

 

6. Biografistyka literacka (30 k., sem. 4, zal.)                                                                         

Biografia pisarza i proces historycznoliteracki.

Metodologiczne zagadnienia badań biograficznych (rodzaje źródeł; biografa – twórczość – dzieło)

Biografia pisarza i jego dzieło; biografia jako kontekst.

Biografia jako gatunek; literackie i naukowe formy biografii.

Kalendaria życia i twórczości.

 

7.  Regionalistyka literacka (60 k., sem. 4 i 5, egz.)

Geografia kultury i literatury polskiej.

Dzieje kultury wielkopolskiej.

Zbiory i dokumenty życia kulturalnego w Poznaniu.

Badania i prace bibliograficzne, biograficzne, literackie dotyczące twórców związanych z Wielkopolską.

Prace popularyzatorskie (m.in. Szlak Mickiewiczowski, literatura mitu słowiańskiego, legendy literackie, goście wielkopolscy).

 

8. Warsztaty terenowe (15 k., sem. 5, zal.)

Wyjazdowe seminarium podsumowujące nabytą wiedzę, umiejętności i kompetencje dokumentalistyczne i bibliotekarskie. Prezentacja prac studenckich (referaty, prace dokumentacyjne, doświadczenia z praktyk zawodowych) w wybranych ośrodkach lokalnych (m.in. Kórnik, Śmiełów, Ciążeń), krajowych  i zagranicznych (m.in. Warszawa, Wilno). Studenci wezmą także udział w naukowych wycieczkach do odwiedzanych miejsc związanych z prowadzonymi pracami.

 

9. Czytelnictwo i animacja kultury (30 k., sem. 5, zal.):

Główne pojęcia wiedzy o czytelnictwie i animacji kultury.

Badania czytelnicze.

Metody  pracy z użytkownikami bibliotek różnego typu.

Formy prac kulturalnych i edukacyjnych bibliotekarza (wystawy, lekcje biblioteczne, ścieżki edukacyjne).

Edukacja czytelnicza i medialna; edukacja regionalna i dziedzictwo kulturowe w regionie.

Strategie i programy upowszechniania czytelnictwa i animacji kultury.

Marketing i promocja książki i czytelnictwa.

Biblioterapia.

 

 

10. Organizacja i zarządzanie biblioteką (15 w., sem. 5, zal.)

Podstawowe elementy struktury organizacyjnej biblioteki; zasady kierowania zespołami pracowników i zarządzania bibliotekami jako           jednostkami non-profit w oparciu o aktualne rozwiązania prawne.

Kierowanie i zarządzanie biblioteką (style kierowania i zarządzania,  funkcje kierownicze, cechy osobowościowe kadry kierowniczej).

Planowanie  i zarządzanie strategiczne (plan strategiczny, misja i wizja biblioteki, normy i standardy), elementy marketingu bibliotecznego.

Główne zagadnienia prawa autorskiego.

 

IV. Praktyki

Praktyki zawodowe (po cztery tygodnie na roku pierwszym i drugim specjalizacji) w bibliotekach, muzeach, ośrodkach dokumentalistycznych. Program specjalizacji realizowany w stałej współpracy z Instytutem Historii UAM, Biblioteką UAM, Biblioteką Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Biblioteką Kórnicką PAN, Archiwum PAN w Poznaniu.

 

 

Program specjalizacji opracowali:

 

Dr Jerzy Borowczyk, Instytut Filologii Polskiej UAM

Prof. dr hab. Zbigniew Przychodniak, Instytut Filologii Polskiej UAM

Dr Artur Jazdon, Dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej

Dr Aldona Chachlikowska, Biblioteka Uniwersytecka

 

Konsultacja: Prof. dr hab. Ryszard Marciniak, Dyrektor Biblioteki PTPN