Specjalizacja dokumentalistyczno-bibliotekarska

Cele i założenia programowe Specjalizacji:

a) wzbogacenie wiedzy polonisty o elementy źródłoznawstwa i historycznej krytyki tekstów, bibliotekoznawstwa, metodologii badań historycznych;

b) budowanie warsztatu badawczego i zawodowego umożliwiającego realizację prac bibliograficznych, dokumentacyjnych, bibliotecznych, archiwalnych;

c) rozwijanie umiejętności dokumentowania, przechowywania i udostępniania wszelkich dokumentów życia społecznego, kulturalnego, literackiego;

d) zdobywanie umiejętności zawodowych niezbędnych w pracy bibliotecznej, archiwalnej, muzealnej, w ośrodkach dokumentalistycznych.

 

Zagadnienia programowe (zakres wiedzy przedmiotowej):

1. Edytorstwo naukowe źródeł historycznych

2. Elementy źródłoznawstwa

3. Elementy nauki o książce

4. Bibliografia jako jedna z nauk bibliologii; spisy bibliograficzne

5. Elementy bibliotekoznawstwa, muzeologii i archiwistyki.

6. Dokumentacja audiowizualna, informatyczna

7. Informacja naukowa.

8. Gromadzenie i udostępnianie danych w tradycyjnych i nowoczesnych technikach (bazy danych, internet).

9. Organizacja i system pracy bibliotek naukowych, archiwów i muzeów w Polsce

10. Upowszechnianie czytelnictwa, edukacja i animacja kulturalna.

 

Lista przedmiotów i ich treści programowe:

 

1.  Elementy dokumentalistyki literackiej i teatralnej (30 w., sem.2, zal.);        

Dokumenty życia kulturalnego i literackiego

Biografia i biografistyka.

Dokumentacja teatralna.

Muzea i elementy muzeologii.

 

2.  Historia bibliotek i księgozbiorów (30 w., zal. sem. 2)

Dzieje bibliotek z elementami historii kultury.

Historia książki; kształtowanie się nauki o książce

Zbiory specjalne oraz narodowy zasób biblioteczny

Najważniejsze współczesne książnice w Polsce.

 

3. Literatura i historia (30 k., sem. 3, zal.)                                                                  

Dzieło literackie jako źródło historyczne.

Konteksty historyczne w badaniach literackich.

Problemy metodologiczne lektury historycznej dzieła literackiego.

 

4. Podstawy archiwistyki (30 w., sem. 3, egz.)                                                                         

Podstawowe pojęcia pracy archiwalnej.

System bibliotek i archiwów w Polsce.

Rozwój archiwistyki współczesnej.

Znajomość podstawowych standardów i metod pracy archiwisty.

 

 

5. Bibliotekarstwo praktyczne I i II (60 k., sem. 3 i 4, egz. po sem. 4)

Część I (sem. 3, 30 godz.): Gromadzenie, opracowanie, udostępnianie z elementami przechowywania i ochrony zbiorów; trzy moduły po 10 godzin:

- gromadzenie: klasyfikacja materiałów bibliotecznych, zasady gromadzenia w bibliotekach naukowych, publicznych i szkolnych, warsztat pracownika oddziału/ zespołu gromadzenia zbiorów, podstawowe elementy techniki pracy,

- opracowanie zbiorów: prezentacja najważniejszych zasad opracowania formalnego i klasyfikacji piśmiennictwa,

- udostępnianie: zasady organizacji zasobów i korzystania z nich (magazyn zamknięty, wolny dostęp, obsługa w czytelniach, wypożyczanie książek, wypożyczanie międzybiblioteczne, księgozbiory podręczne oraz podstawowe elementy ochrony materiałów bibliotecznych)

 

Część II (sem. 4, 30 godz.): Nowoczesne źródła  informacji: przedstawienie zasobów elektronicznych, sposobów ich wykorzystywania w praktycznej działalności informacyjnej (zwrócenie uwagi na użytkową stronę zagadnienia); tu następujące bloki tematyczne zajęć:

– normy i standardy komputeryzacji procesów bibliotecznych (2 godz.)

– Internet w procesie automatyzacji i komputeryzacji biblioteki (10 godz.)

– E-źródła: przegląd i ćwiczenia (12 godz.)             

– Metodyka prowadzenia szkoleń i badań satysfakcji użytkowników w zakresie e-źródeł (2 godz.)

– Marketing usług elektronicznych (4 godz.)

 

6. Biografistyka literacka (30 k., sem. 4, zal.)                                                                          

Biografia pisarza i proces historycznoliteracki.

Metodologiczne zagadnienia badań biograficznych (rodzaje źródeł, biografa – twórczość – dzieło)

Biografia pisarza i jego dzieło; biografia jako kontekst.

Biografia jako gatunek; literackie i naukowe formy biografii.

Kalendaria życia i twórczości.

 

7.  Regionalistyka literacka (60 k., sem. 4 i 5, zal.)

Geografia kultury i literatury polskiej.

Dzieje kultury wielkopolskiej.

Zbiory i dokumenty życia kulturalnego w Poznaniu.

Badania i prace bibliograficzne, biograficzne, literackie dotyczące twórców związanych z Wielkopolską.

Prace popularyzatorskie (m.in. Szlak Mickiewiczowski, Literatura mitu słowiańskiego,  legendy literackie, Goście wielkopolscy).

 

8. Bibliografia literacka (15 k., sem. 5, zal.)

 Dzieje i rozwój bibliografii w Polsce.

Klasyczne i najnowsze dzieła bibliograficzne.

Współczesne standardy pracy bibliografa

Komputerowe i internetowe metody pracy bibliografa (np. Polska Bibliografia Literacka na CD-romach

 

9. Czytelnictwo i animacja kultury (30 k., sem. 5, zal.):

- główne pojęcia i zadania wiedzy o czytelnictwie i animacji kultury,

- badania czytelnicze. Metody i techniki badań. Kierunki i rodzaje badań czytelniczych (badań użytkowników bibliotek),

- metody  pracy z użytkownikami różnych rodzajów bibliotek (indywidualne, poglądowe, zbiorowe i zespołowe),

- formy pracy z użytkownikami  (np. przysposobienie biblioteczne, wystawa, formy imprezowe, lekcja biblioteczna, szkolenie),

- metodyka przygotowania konspektu lekcji bibliotecznej, scenariusza imprezy i wystawy oraz  prowadzenia tego rodzaju zajęć z użytkownikami,

- rola biblioteki i bibliotekarza w realizacji ścieżki edukacyjnej: Edukacja czytelnicza i medialna,

- rola biblioteki i bibliotekarza w realizacji ścieżki dydaktycznej: Edukacja regionalna i dziedzictwo kulturowe w regionie,

- strategie i programy upowszechniania czytelnictwa i animacji kultury. Nowe zadania bibliotek,

- marketing i promocja książki i czytelnictwa,

- praca z użytkownikiem niepełnosprawnym; biblioterapia.

 

10. Organizacja i zarządzanie biblioteką (15 w., sem. 5, zal.)

 Podstawowe elementy struktury organizacyjnej biblioteki, zasady ich budowy oraz zasady kierowania zespołami pracowników i zarządzania bibliotekami jako jednostkami non-profit. Główne problemy:

- podstawy polskiego prawa bibliotecznego i najważniejsze obowiązujące akty prawne (dokumenty ustawowe i akty wykonawcze, typy bibliotek i ich zadania),

- struktura organizacyjna biblioteki – tradycyjne i nowoczesne sposoby jej budowy (podziały funkcjonalne, przedmiotowe, systemy zadaniowe, rozwiązania macierzowe),

- dokumenty wewnętrzne regulujące funkcjonowanie biblioteki (statut, regulamin organizacyjny, regulamin udostępniania,  procedury wewnątrzbiblioteczne),

- pracownik w bibliotece  (rekrutacja personelu, opis stanowiska, nowe wyzwania przed zawodem, nowe stanowiska w bibliotece),

- innowacyjne tendencje w zarządzaniu (zarządzanie marketingowe, TQM, biblioteka jako instytucja ucząca się, kultura organizacyjna biblioteki),

- kierowanie i zarządzanie biblioteką (style kierowania i zarządzania,  funkcje kierownicze, cechy osobowościowe kadry kierowniczej),

- techniki wspomagające zarządzanie (techniki graficzne, delficka, analiza SWOT, benchmarking w bibliotekach),

- planowanie  i zarządzanie strategiczne (plan strategiczny, budowa misji i wizji biblioteki, normy i standardy), elementy marketingu bibliotecznego.

 

Obowiązkowe praktyki zawodowe – dwie praktyki co najmniej 2-tygodniowe na roku I i roku II specjalizacji – w bibliotekach, ośrodkach dokumentacyjnych i archiwalnych, muzeach.